Giá điện tăng bất thường do độc quyền, thiếu minh bạch

Giá điện tăng bất thường do độc quyền, thiếu minh bạch
Dư luận bức xúc chuyện giá điện chỉ tăng 8,36% từ 20/3 nhưng hóa đơn tiền điện lại tăng gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi, là do sự thiếu minh bạch trong cách tính của ngành điện.
Lâu nay chưa làm rõ được chi phí sản xuất của ngành điện nên không kiểm tra được hiệu quả sản xuất cũng như lợi nhuận EVN thu về.
 
TS Đinh Sơn Hùng – nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM nhận xét như vậy khi trao đổi với Đất Việt.
 
Biểu giá điện 6 bậc thang không phù hợp
 
PV: Thưa ông, Chính phủ vừa yêu cầu Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Tài chính kiểm tra việc điều chỉnh giá bán điện, phương pháp tính giá và việc thu tiền điện thời gian qua. Ông đánh giá thế nào về động thái này?
 
Trong khi dư luận bức xúc về việc tiền điện tăng đột biến, EVN lên tiếng giải thích rằng, do giá điện bán lẻ bình quân từ ngày 20/3 tăng 8,36%, nhu cầu sử dụng điện tăng cao do thời tiết nắng nóng phải sử dụng nhiều thiết bị điện như điều hòa, quạt và nhiều thiết bị làm lạnh... do đó lượng điện tiêu dùng tăng vọt lên; hóa đơn sử dụng điện trong tháng 4 là 31 ngày, trong khi hóa đơn tháng 3 có 28 ngày. Theo ông, cách giải thích như vậy đã thuyết phục chưa? Như vậy, những vấn đề cần thanh tra phải làm rõ những điểm nào nữa?
 
TS Đinh Sơn Hùng: -Trước hết phải xâu chuỗi những sự kiện diễn ra thời gian gần đây, bắt đầu từ việc EVN công bố biểu giá điện 6 bậc thang, cho tới quyết định tăng giá điện lên 8,36% từ ngày 20/3. Chỉ ít ngày sau khi có quyết định tăng giá điện, người dân, dư luận bắt đầu có những phản ứng gay gắt về hiện tượng hóa đơn tiền điện tháng 4 bỗng nhiên tăng gấp 1,5 - 2 lần. Sự việc như “giọt nước tràn ly”, những bức xúc dồn nén lâu ngày được dịp bung ra.
 
Thực tế, mức giá đề nghị tăng 8,36% của ngành điện là không cao, hoàn toàn có thể chấp nhận được. Nếu với mức tăng này, giá điện của người dân sẽ tăng lên 8,36%, số tiền không đáng kể.
 
Ở đây cần phải hiểu, sự bức xúc của người dân không chỉ riêng việc EVN tăng giá điện, cũng không nằm ở việc hóa đơn tiền điện cao hay thấp, nhiều hay ít, mà người ta bức xúc vì mức tăng giá được công bố với hóa đơn tiền điện thu thực tế không khớp nhau. Việc này khiến dư luận, người dân nghi ngờ có sự nhập nhèm, gian dối trong cách tính giá điện của ngành điện.
 
Đồng ý, có thể do nhu cầu sử dụng của người dân trong thời gian qua tăng lên đột biến, khiến hóa đơn tiền điện tăng theo, nhưng như đã nói ở trên, sự bức xúc của người dân không phải do tăng giá điện hay do hóa đơn tiền điện tăng, mà do mức tăng giá với hóa đơn tiền điện thu thực tế không khớp nhau.
 
Tôi lấy ví dụ từ gia đình tôi, trong tháng 3 và tháng 4, nhu cầu sử dụng điện không có nhiều thay đổi, chỉ số công tơ cũng không chênh nhau nhiều, nhưng tháng 3 tôi đóng 1 triệu tiền điện, đến tháng 4 là 3 triệu tiền điện. Như vậy, số tiền tăng không phải là mức 8,36% như công bố, mà tăng lên tới 200% rồi. Đó là do sự nhập nhèm, không đàng hoàng trong cách tính của ngành điện.
 
Việc Chính phủ chỉ đạo Thanh tra vào cuộc là rất kịp thời, cần thiết và nên được ủng hộ. Đầu tiên, phải yêu cầu EVN giải trình về cách tính giá điện dựa trên nguyên tắc công khai số kWh của các hộ dân và số tiền các hộ dân phải đóng trước và sau khi tăng giá điện.
 
Nếu tháng trước người dân sử dụng hết 900 số điện và phải trả số tiền điện là 1 triệu đồng, nhưng tháng này sử dụng 901 số điện và phải trả 3 triệu tiền điện, nghĩa là cách tính có vấn đề. Không ai chấp nhận trả 1,5 triệu cho 1 số điện chênh thêm.
 
PV: - Có ý kiến cho rằng, lý do EVN đưa ra chỉ đúng một phần, cái mà họ không chỉ ra đó là người dân phải trả tiền điện giá cao do cách tính giá bình quân theo lũy tiến 6 bậc thang.
 
Cụ thể, hai bậc đầu của biểu giá điện có mức giá bán thấp hơn mức giá bán lẻ điện bình quân; trong đó bậc 1 (từ 0-50 kWh) thấp hơn 10%; bậc 2 (từ 51-100 kWh) thấp hơn 7%. Từ bậc 3 đến bậc 6 có mức giá bán cao hơn giá bán lẻ điện bình quân rất nhiều. Bậc 3 (từ 101-200 kWh) cao hơn 8,2%; Bậc 4 (từ 201-300 kWh) cao hơn 36,1%, Bậc 5 (từ 301-400 kWh) cao hơn 52,5%; Bậc 6 trên 400 kWh cao hơn 56,7% so với giá bán lẻ bình quân Chính phủ quy định.
 
Việc xây dựng biểu giá điện lũy tiến như vậy được cho là bất hợp lý vì bậc 1 và 2 có giá thấp nhưng quy định số kWh ít, lượng tiêu thụ ở 2 bậc này rất ít. 4 bậc còn lại thì quy định mức giá quá cao so với giá bán lẻ điện bình quân (từ 8,2-gần 57%), mà lượng tiêu dùng điện ở 4 bậc này lại rất nhiều so với 2 bậc kia. Đây là nguyên nhân khiến giá điện tăng đột biến.
 
Các chuyên gia cho rằng, biểu giá điện được xây dựng từ năm 2014 với cách chia 6 bậc này là bất hợp lý, cần phải thay đổi. Quan điểm của ông về việc này thế nào? Nếu thay đổi thang bậc giá, theo ông nên thay đổi thế nào?
 
TS Đinh Sơn Hùng: - Xây dựng biểu giá điện theo bậc thang lũy tiến là cần thiết nhằm khuyến khích người dân sử dụng tiết kiệm điện. Tuy nhiên xây dựng bao nhiêu bậc là đủ và khoảng cách giữa giá điện cơ sở với giá điện bậc thang, nhất là khoảng cách giữa bậc thang dưới với bậc thang trên như thế nào cho phù hợp thì phải tính toán kỹ lưỡng và phải có khảo sát thực tế.
 
Bạn đọc có thể gửi bài viết, clip, ảnh về: thukybientap@gmail.com
Đường dây nóng: 0986 36 37 37.
Xem thêm: